2022 Küresel Atık Endeksi yayınlandı ve bu ülkeler dünyanın en büyük atık üreticileri olarak belirlendi.

18 Mart Dünya Geri Dönüşüm Günü'nde Sensoneo, dünyanın dört bir yanındaki 38 ülkede atık yönetiminin verimliliğini analiz eden ve dünyanın en büyük atık kirleticilerini sıralayan 2022 Küresel Atık Endeksi'ni yayınladı. Endeks, dünyada üretilen atık miktarı ile atıkların nasıl işlendiği arasında hala önemli farklılıklar olduğunu gösteriyor.

Sensoneo, akıllı kurumsal düzeyde çözümler sunan lider bir şirkettir.atık yönetimi çözümleriDünyanın 60 ülkesinde ve bölgesinde faaliyet göstermektedir. Endeks ilk kez 2019'da yayınlanmıştır.

Küresel Atık Endeksi 2022 sıralaması, en yüksek puan alan ülkelerden başlayarak dünyanın en büyük atık üreticilerine kadar, yukarıdan aşağıya doğru sıralanmıştır.

1. Türkiye defalarca dünyanın en büyük atık üreticisi olmuştur.
Türkiye, üç yıl önce olduğu gibi bu yıl da atık yönetimi konusunda en az çevre dostu ülke olarak sıralandı. Hatta 2019 yılına kadar Türkiye'de hiç atık geri dönüştürülmüyordu. Bugün resmi rakamlara göre kişi başına 47 kilogram atık geri dönüştürülüyor. Ancak geri dönüşümdeki bu belirgin iyileşmelere rağmen, her yıl kişi başına 176 kg atık hâlâ yasa dışı yollarla bertaraf ediliyor.

2. İngiltere'de atık yönetimi daha iyi.
Çevresel açıdan bakıldığında, atık yakma, depolama alanlarına göndermeye tercih edilir. Raporda yer alan 38 ülkeden sadece 17'si, depolama alanlarına gönderdiklerinden daha fazla atık yakıyor. Bunlar Avusturya, Belçika, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Almanya, İrlanda, Japonya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, Slovenya, Güney Kore, İsveç, İsviçre ve Birleşik Krallık'tır. Birleşik Krallık, 2019'daki son rapordan bu yana atık yönetiminde iyileşmeler kaydetti. Birleşik Krallık'ın puanı, üretilen atık miktarının düşük olması (kişi başına 2019'da 468 kg'dan 2022'de 463 kg'a düşmesi) nedeniyle 20. sıradan 18. sıraya yükseldi. Çöp depolama alanlarına giden atık miktarı da azalıyor: 2019'da Birleşik Krallık'ta kişi başına 109 kg atık çöp depolama alanlarına gönderilirken, bu rakam 2022'de 69 kg'a düştü. Aynı zamanda, Küresel Atık Endeksi'ne göre, yakılan atık miktarı da arttı; 2019'da kişi başına 152 kg olan bu rakam, 2022'de 190 kg'a yükseldi.

3. Amerika Birleşik Devletleri en fazla miktarda özel atık üretiyor: kişi başına 811 kilogram.
Atıkların büyük çoğunluğu Amerika Birleşik Devletleri'nde üretiliyor. Her bir Amerikan vatandaşı şu anda 811 kilogram çöp üretiyor ve bunun yaklaşık yarısı çöplüklere gidiyor. Aynı zamanda, bunun sadece 95 kilogramı yakılıyor. Amerikan vatandaşları bugün 2019'a göre 2 kilogram daha fazla çöp üretiyor. İngiltere'de ise, koronavirüs pandemisi nedeniyle cerrahi maskeler ve hızlı COVID-19 testleri gibi tek kullanımlık ürünlerin kullanımının artmasına rağmen, kişi başına düşen çöp miktarı aynı dönemde 5 kg azaldı.

4. Büyük geri dönüşüm efsanesi
Birçok ülke, gelişmiş atık yönetimi ve yüksek geri dönüşüm oranlarıyla övünmeyi sever. İsveç, Güney Kore ve Almanya bunlardan bazılarıdır; Almanya genellikle geri dönüşümde dünya şampiyonu olarak anılır. Ancak, plastik atıklar için yüksek geri dönüşüm oranları yanıltıcı olabilir. Bu rakam, geri dönüşüm tesisine ulaşan atık miktarından alınmıştır, ancak her şey malzeme geri dönüşümü yoluyla geri dönüştürülmez. Bu rakam, uzun ayıklama sürecinin başlangıcındaki atık miktarıdır ve sürecin sonunda sadece küçük bir kısmı yeniden kullanılır. Geri kalanı yakılır, yani enerji geri kazanımı yoluyla "geri dönüştürülür".

Almanya'daki Friends of the Earth gibi çevre grupları, Almanya'da geri dönüşüme ayrılan atıkların %16'sından daha azının yeniden kullanılabildiğini tahmin ediyor. En büyük sorun, karton kapaklı yoğurt kapları ve alüminyum kapaklar gibi geri dönüştürülebilir malzemelerin karışımından kaynaklanıyor. Bunlar geri dönüşüm tesisine ulaşmadan önce ayrıştırılmazsa, büyük olasılıkla tesise kaydedilecekler ancak yine de yakılacaklardır. Küçük, ince malzemeler ve bazı gıda ambalajları, yeniden işlenmeleri karmaşık teknikler gerektirdiğinden ve bu teknikler kolayca bulunmadığından geri dönüştürülmesi zordur. Zorlu geri dönüşüm süreci, ikincil hammaddelerin fiyatına da yansıyarak onları piyasada oldukça rekabetçi olmayan bir hale getiriyor.